İş Sanat'ta bursiyer sergisi

İş Sanat Kibele Sanat Galerisi, Cumhuriyet'in ilk çeyrek yüzyılında devlet bursuyla yurt dışında eğitim alan ve ülkenin bilim, sanayi, eğitim ile kültür alanlarına katkı sağlayan kuşağın öyküsünü konu alan "Bir Neslin Yükselişi: Erken Cumhuriyet'te Yurtdışı Eğitim Seferberliği" başlıklı sergiyi sanatseverlerle buluşturdu. Sergi, 1924-1954 dönemini kapsayan eğitim programına odaklanarak, o yıllarda yurt dışına gönderilen gençlerin Türkiye'ye dönüş sürecini ve toplumsal etkilerini gözler önüne seriyor.

Euronews'te yayınlanan habere göre, küratörlüğünü İzzeddin Çalışlar ve Hülya Öz'ün üstlendiği sergi, Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında tarım, savunma, enerji, kültür ve sanat gibi kritik alanlarda nitelikli insan kaynağı yetiştirme amacıyla başlatılan süreci ele alıyor. 1929'da yürürlüğe giren 1416 sayılı kanunla kurumsallaşan sistem kapsamında, sınavlarda başarılı olan gençler devlet bursuyla yurt dışındaki üniversitelere gönderildi. Mustafa Kemal Atatürk'ün "Sizleri birer kıvılcım olarak gönderiyorum; alevler olarak dönmelisiniz" sözünden ilham alan sergi, Mustafa Necati ve Hasan Âli Yücel gibi maarif bakanlarının öncülüğündeki eğitim seferberliğini bursiyerlerin mektupları, fotoğrafları ve kişisel eşyaları üzerinden anlatıyor.

Sergi, Anadolu'nun çeşitli kentlerinden gelen gençlerin seçilme süreçlerini, eğitimleri boyunca maddi ve manevi desteklenmelerini ve akademik başarılarının takibini detaylandırıyor. Bursiyerlerin kişisel anlatıları, yurt dışındaki zorlukları, İkinci Dünya Savaşı koşullarını ve ülkelerine dönme kararlılıklarını yansıtıyor. Küratör İzzeddin Çalışlar, serginin sadece tanınmış isimlere değil, seferberliğin geniş kapsamına ve sonuçlarına odaklandığını belirtiyor. Çalışlar, Erken Cumhuriyet döneminin imparatorluktan cumhuriyete geçişin katmanlarını anlamak için önemli bir alan olduğunu vurgulayarak, eğitim politikasının bilimsel ve akademik alandaki etkisine dikkat çekiyor.

Çalışlar, 1921 Maarif Kongresi ile başlayan sürecin 1924 ve 1929'daki yasal düzenlemelerle kurumsal bir yapıya kavuştuğunu aktarıyor. Liyakat, fırsat eşitliği ve denetim ilkelerine dayanan sistemin, ülkenin ihtiyaç duyduğu uzmanları yetiştirmenin yanı sıra çağdaş uygarlık düzeyine ulaşma hedefinin bir parçası olduğunu ifade ediyor. Sergi, bu süreçte yetişen ve kamuoyunda tanınan veya daha az bilinen isimlerin hikâyelerini bir araya getiriyor. Yurt dışından dönen mezunlar; kamu kurumlarındaki görevlerinin yanında sanayi, tarım ve madencilik yatırımlarına öncülük etti. Maden Tetkik ve Arama, Etibank, Karabük Demir Çelik ve Sümerbank gibi kurumlarda yöneticilik yapan bu kuşak, üniversite reformu, yeni akademik kürsüler ve kamu laboratuvarlarının kurulmasında da rol oynadı.

Ziyaretçiler, sergi alanındaki özgeçmiş kutuları aracılığıyla bursiyerlerin mesleki yaşamlarını ve ülke gelişimine katkılarını inceleyebiliyor. Türk resminin önde gelen isimleri arasında yer alan sanatçıların tabloları ise eğitim seferberliğinin kültür ve sanat alanındaki yansımalarını ortaya koyuyor. Serginin önemli bir bölümü, bursiyerlerin aileleri tarafından yıllarca saklanan kişisel eşya, belge, fotoğraf ve anılardan oluşuyor. Küratör Hülya Öz, Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin tam bağımsızlık hedefi doğrultusunda nitelikli kadroları eğitim yoluyla nasıl yetiştirdiğini anlattıklarını belirtiyor. Öz, savaşların ardından sınırlı imkânlarla büyüyen bir ülkenin gençlerine sunulan eğitim fırsatını, bu kuşağın çalışkanlığı ve hizmet kararlılığıyla birlikte ele aldıklarını kaydediyor.

Aile arşivlerindeki hatıralardan yararlanılarak hazırlanan sergi, geçmiş kuşakların deneyimlerini bugünün gençleriyle buluşturmayı amaçlıyor. Öz, farklı ailelerin arşivlerini birleştirerek 30 yıllık eğitim ve gelişim sürecine ışık tuttuklarını, serginin daha geniş kapsamlı bir projenin aşaması olduğunu ifade ediyor. Tetrazon Sergi Tasarım'dan Burçak Madran'ın tasarladığı sergi, Atatürk'ün "Ey yükselen yeni nesil" sözleriyle hitap ettiği kuşağın mirasına saygı duruşu niteliği taşıyor. "Bir Neslin Yükselişi: Erken Cumhuriyet'te Yurtdışı Eğitim Seferberliği" sergisi, Levent'teki İş Sanat Kibele Sanat Galerisi'nde 7 Mart 2027'ye kadar her gün 09.00-19.00 saatleri arasında ücretsiz gezilebilir.

TürkAta Haber Ajansı
Karadenizden Haber